Zamek Krzyżacki – Nidzica

Zamek w Nidzicy zbudowany został na wzgórzu w końcu XIV wieku. Stanowił ważny punkt strategiczny w obronnym systemie krzyżackim. Kilkukrotnie przebudowywany w XVIII i XIX wieku. Zniszczony w czasie II wojny światowej, odbudowany w latach 1960-65. Imponująca budowla z czerwonej cegły w wieżami, basztami obronnymi i wewnętrznym obszernym dziedzińcem poprzedzony przedzamczem z murami i bramą wjazdową.

Zamek w Nidzicy został wybudowany w latach 70. XIV w. Już na początku kolejnego stulecia swoją siedzibę miał tutaj krzyżacki prokurator. Obiekt budowano głównie z cegły, natomiast budulec podmurówki stanowił kamień. Zamek okalają obronne krużganki wewnętrzne i zewnętrzne. Fasadę zdobią piękne, strzeliste gotyckie okna. W jednej z zamkowych sal do dzisiaj przetrwały freski z przełomu XIV i XV w.  W środkowej części zamku znajdował się refektarz z malowidłem ściennym przedstawiającym św. Weronikę pośród aniołów, sąsiadujący z kancelarią wójta. Ostatnie piętro zachodniej części zamku pełniło funkcje czysto obronne, toteż tam znajdowały się spichrze i krużganki ochronne. Wieże zostały zwieńczone bogato zdobionymi dachami. W piwnicach znajdowało się więzienie, natomiast nad bramą dwukondygnacyjna zamkowa kaplica. Nieopodal niej rozlokowano pomieszczenia dla gości oraz mieszkania wójta i kapelana. Służba zbrojna zakwaterowana została w skrzydłach bocznych zamku. Do pomieszczeń mieszkalnych wschodniego skrzydła można było dostać się jedynie schodami wieży, wieńczącej południowo-wschodnie naroże. W rozbudowanym przedzamczu znajdowały się stajnie i inne budynki gospodarcze, zamieszkiwali tam rzemieślnicy i służba.

W początkach XIX w. stacjonowali tutaj żołnierze francuscy, którzy przyczynili się w znacznym stopniu do zniszczenia zamku. Przed popadnięciem w całkowitą ruinę obiekt uratował radca sądowy Ferdynand Tymoteusz Gregorovius, który zaproponował odbudowę zamku i utworzenie w jego murach siedziby sądu, więzienia, a także pomieszczeń mieszkalnych. Chciał, by w ramach podziękowania wybudowano mu pomnik. Monument ów stanął po 70 latach od śmierci radcy w zamkowym parku. Podczas drugiej wojny światowej zamek został zbombardowany przez wojska rosyjskie i spłonął. W latach pięćdziesiątych rozpoczęto odbudowę obiektu, który oddano do użytku w 1965 roku.

Dzisiaj w zamku swoje siedziby mają Muzeum Ziemi Nidzickiej, Nidzicki Ośrodek Kultury, Bractwo Rycerskie Komturii Nidzickiej, pracownia rzeźby i miejska biblioteka oraz hotel i restauracja.